تفاوت قهوه عربیکا و روبوستا | همه چیز درباره خاستگاه، میزان تلخی، کافیین و ... که باید بدانید

مقدمه

قهوه یکی از محبوب‌ترین نوشیدنی‌های جهان است و بخش بزرگی از تنوع طعمی آن به گونه قهوه، خاستگاه، ارتفاع کشت، شرایط آب‌وهوایی و روش فرآوری دانه‌ها مربوط می‌شود. در میان گونه‌های مختلف قهوه، عربیکا (Arabica) و روبوستا (Robusta) شناخته‌شده‌ترین و پرکاربردترین گونه‌ها هستند و بخش عمده قهوه تجاری جهان را تشکیل می‌دهند. شناخت تفاوت قهوه عربیکا و روبوستا می‌تواند به شما کمک کند هنگام خرید قهوه، انتخاب دقیق‌تری بر اساس طعم، عطر، میزان کافئین و نوع مصرف خود داشته باشید. در این مقاله برای شناخت تفاوت قهوه عربیکا و روبوستا همراه جینکو شاپ باشید.

قهوه عربیکا چیست؟

قهوه عربیکا (Arabica) یکی از محبوب‌ترین و شناخته‌شده‌ترین انواع قهوه در جهان است که به دلیل عطر دلنشین، طعم متعادل و کیفیت مطلوب، طرفداران زیادی دارد. این قهوه از گونه Coffea arabica به دست می‌آید و معمولاً در مناطق مرتفع و دارای آب‌وهوای مناسب برای رشد گیاه قهوه کشت می‌شود.
قهوه عربیکا از قدیمی‌ترین گونه‌های قهوه به شمار می‌رود و در برخی منابع، کشت آن در ارتفاعات حدود ۴۰۰۰ تا ۶۰۰۰ فوت (تقریباً ۱۲۰۰ تا ۱۸۰۰ متر) ذکر شده است؛ البته بسته به منطقه و شرایط اقلیمی، عربیکا می‌تواند در ارتفاعات متفاوتی نیز رشد کند. ارتفاع بالاتر معمولاً با رسیدن آهسته‌تر میوه قهوه همراه است و می‌تواند به شکل‌گیری بهتر عطر، اسیدیته و ویژگی‌های طعمی دانه کمک کند. 

انواع قهوه عربیکا بر اساس خاستگاه

قهوه عربیکا در کشورهای مختلفی در سراسر جهان کشت می‌شود و شرایط اقلیمی، ارتفاع از سطح دریا، نوع خاک و روش فرآوری در هر منطقه می‌تواند روی طعم، عطر، اسیدیته و بادی قهوه تأثیر بگذارد. به همین دلیل، حتی قهوه‌های عربیکا که از یک گونه گیاهی هستند، بسته به خاستگاه خود می‌توانند ویژگی‌های حسی متفاوتی داشته باشند.
در ادامه، برخی از مهم‌ترین انواع قهوه عربیکا بر اساس کشور و منطقه کشت را معرفی می‌کنیم:
 قهوه عربیکا برزیل
 قهوه عربیکا سوماترا (اندونزی)
 قهوه عربیکا ویتنام
 قهوه Plantation هند
 قهوه عربیکا جاوا (اندونزی)
 قهوه عربیکا کلمبیا
قهوه عربیکا نیکاراگوئه
قهوه عربیکا پرو
 قهوه عربیکا اوگاندا
 قهوه عربیکا تانزانیا
قهوه عربیکا مکزیک
قهوه عربیکا چین
قهوه عربیکا هندوراس
قهوه عربیکا کنیا

گفتیم که قهوه عربیکا در کشورهای مختلفی کشت می‌شود و هر منطقه به دلیل تفاوت در ارتفاع، آب‌وهوا، خاک و روش فرآوری، ویژگی‌های طعمی و عطری خاص خود را دارد. به همین دلیل، قهوه عربیکا اتیوپی با قهوه عربیکا برزیل یا کنیا، حتی با وجود تعلق به یک گونه، تجربه‌ای کاملاً متفاوت ایجاد می‌کند. در ادامه با تعدادی از مهم‌ترین خاستگاه‌های قهوه عربیکا و ویژگی‌های آن‌ها آشنا می‌شویم.

قهوه عربیکا اتیوپی

اتیوپی یکی از مهم‌ترین و شناخته‌شده‌ترین خاستگاه‌های قهوه در جهان به شمار می‌رود. در این کشور، قهوه در مناطق مختلفی کشت می‌شود که از میان آن‌ها هرار (Harar)، سیدامو (Sidamo) و یرگاچف (Yirgacheffe) از مناطق شناخته‌شده هستند. قهوه هر منطقه معمولاً با نام همان خاستگاه شناخته و عرضه می‌شود.

قهوه سیدامو

قهوه سیدامو (Sidamo) یکی از انواع قهوه عربیکای اتیوپی و نمونه‌ای از قهوه‌های تک‌خاستگاه یا Single Origin است. این قهوه معمولاً دانه‌هایی نسبتاً کوچک و ظریف دارد و می‌تواند طعمی عمیق با نت‌های شکلاتی و رایحه‌ای گل‌مانند داشته باشد. ویژگی‌های عطری و طعمی قهوه سیدامو آن را به گزینه‌ای جذاب برای علاقه‌مندان به قهوه‌های خوش‌عطر و پیچیده تبدیل کرده است.

قهوه هرار

قهوه هرار (Harar) در ارتفاعات شرقی اتیوپی کشت می‌شود و یکی از قهوه‌های قدیمی و شناخته‌شده این منطقه است. این قهوه به دلیل ویژگی‌های میوه‌ای و رایحه‌های ادویه‌ای خود شناخته می‌شود و معمولاً اسیدیته‌ای متوسط دارد. قهوه هرار از نظر بادی نیز غلظت قابل‌توجهی دارد و می‌تواند رایحه‌هایی نزدیک به موکا در فنجان ایجاد کند.

قهوه عربیکا برزیل

قهوه عربیکا برزیل به دلیل عطر و طعم غنی و دلپذیر خود یکی از قهوه‌های محبوب در میان مصرف‌کنندگان است. این قهوه می‌تواند رایحه‌ای پرقدرت با نت‌های شکلاتی داشته باشد و در دهان احساس غلظت و بافتی نرم و مخملی ایجاد کند.
از ویژگی‌های قابل توجه قهوه عربیکا برزیل می‌توان به شیرینی مطلوب، طعم شکلاتی و نت‌های کاراملی اشاره کرد. میزان برشته‌کاری نیز می‌تواند این ویژگی‌ها را پررنگ‌تر کند و به ایجاد طعمی عمیق‌تر و برشته‌تر در فنجان کمک کند.

قهوه عربیکا کنیا

قهوه عربیکا کنیا از دیگر قهوه‌های شناخته‌شده آفریقاست. این قهوه معمولاً بادی نسبتاً قوی دارد و می‌تواند طعمی متعادل و عطری دلپذیر با زمینه‌های کاکائویی ارائه دهد. ویژگی‌های حسی قهوه کنیا، آن را به یکی از گزینه‌های جذاب برای افرادی تبدیل کرده است که قهوه‌ای با شخصیت طعمی مشخص و بادی قابل‌توجه می‌پسندند.

قهوه عربیکا هندوراس

قهوه عربیکا هندوراس می‌تواند طیف متنوعی از ویژگی‌های طعمی را در خود داشته باشد. در این قهوه معمولاً اسیدیته پایین‌تر در کنار پروفایل‌های میوه‌ای و شیرینی محسوس دیده می‌شود. بسته به نوع دانه و فرآوری، شیرینی آن می‌تواند از حالتی شبیه نیشکر تا نت‌های نزدیک به کارامل تغییر کند.

قهوه روبوستا چیست؟

قهوه روبوستا (Robusta) یکی از مهم‌ترین گونه‌های قهوه است که به دلیل مقاومت بیشتر گیاه در برابر شرایط محیطی، اهمیت زیادی در صنعت قهوه دارد. گیاه روبوستا می‌تواند در ارتفاعات پایین‌تر رشد کند و در مقایسه با عربیکا، تحمل بیشتری در برابر گرما و شرایط سخت محیطی دارد.
یکی از ویژگی‌های مهم قهوه روبوستا، میزان کافئین بالاتر آن است. مقدار کافئین روبوستا معمولاً حدود دو برابر عربیکا است؛ به همین دلیل طعمی قوی‌تر و تلخ‌تر دارد. روبوستا همچنین بادی بیشتری در فنجان ایجاد می‌کند و به دلیل ویژگی‌هایش، یکی از دانه‌های پرکاربرد در تهیه قهوه اسپرسو و ترکیبات اسپرسو محسوب می‌شود.
روبوستا در ارتفاع حدود ۲۵۰۰ فوت کشت می‌شود و حدود ۲۵ درصد از تولید قهوه جهان را تشکیل می‌دهد. البته این اعداد بسته به منبع آماری، سال و منطقه مورد بررسی می‌توانند متفاوت باشند.

انواع قهوه روبوستا

روبوستا در کشورهای مختلفی کشت می‌شود و هر خاستگاه می‌تواند ویژگی‌های متفاوتی از نظر اندازه دانه، طعم، عطر، بادی و کیفیت داشته باشد. برخی از انواع قهوه روبوستا که در این کاتالوگ معرفی شده‌اند عبارت‌اند از:
قهوه روبوستا اندونزی AP1
قهوه روبوستا جاوا (اندونزی)
قهوه روبوستا چری هند
قهوه روبوستا ویتنام
قهوه روبوستا پی‌بی هند (PB)
قهوه روبوستا آربی پی هند (RB)
این تنوع باعث می‌شود روبوستا تنها یک نوع قهوه با طعم ثابت نباشد و خاستگاه و نوع دانه نقش مهمی در ویژگی‌های نهایی آن داشته باشند.

گفتیم قهوه روبوستا در کشورهای مختلفی کشت می‌شود و هر خاستگاه می‌تواند پروفایل طعمی و عطری متفاوتی داشته باشد. عواملی مانند شرایط اقلیمی، نوع فرآوری و ویژگی‌های دانه باعث می‌شوند قهوه‌های روبوستا از نظر بادی، عطر، شدت طعم، اسیدیته و ماندگاری مزه تفاوت داشته باشند. در ادامه با چند نوع شناخته‌شده از قهوه روبوستا آشنا می‌شویم.

قهوه روبوستا اندونزی AP1

قهوه روبوستا اندونزی AP1 دارای بادی و غلظت بالا و طعمی قوی و پرقدرت است. یکی از ویژگی‌های پروفایل طعمی این قهوه، وجود اسیدیته یا ترشی مالیک است که در کنار طعم قوی آن، شخصیت مشخصی به فنجان می‌دهد. این قهوه همچنین پس‌مزه و ماندگاری طولانی دارد.

در برخی نمونه‌های روبوستا اندونزی ممکن است رایحه‌ای خاکی احساس شود که شدت آن می‌تواند بر اساس نوع دانه و فرآوری متفاوت باشد. این ویژگی برای برخی علاقه‌مندان بخشی از شخصیت قهوه و برای برخی دیگر ممکن است نامطلوب باشد.

قهوه روبوستا چری هند

قهوه چری هند یکی دیگر از انواع روبوستا است که در پروفایل عطری خود می‌تواند نت‌هایی شبیه کاکائو و نان تست‌شده داشته باشد. این ویژگی‌ها باعث می‌شوند قهوه چری هند برای افرادی که به دنبال قهوه‌ای با رایحه‌های گرم، برشته و کاکائویی هستند، گزینه قابل توجهی باشد.

قهوه روبوستا ویتنام

قهوه روبوستا ویتنام معمولاً با طعمی قوی، چوبی و خاکی شناخته می‌شود. در پروفایل این قهوه می‌توان نوعی طعم خشن و اسیدیته‌ای با ویژگی‌های گیاهی و علفی احساس کرد. این خصوصیات، روبوستا ویتنام را به قهوه‌ای با شخصیت طعمی قدرتمند و متفاوت تبدیل می‌کند.

قهوه روبوستا RP هند

قهوه روبوستا RP هند که در کاتالوگ با عنوان روبوستای شسته‌شده معرفی شده است، دارای عطر متمایز و تندی خاص است. فرآوری شسته می‌تواند در شکل‌گیری ویژگی‌های حسی قهوه نقش داشته باشد و به ایجاد پروفایلی متفاوت نسبت به برخی انواع روبوستای فرآوری‌شده به روش‌های دیگر کمک کند.

قهوه روبوستا PB هند

قهوه روبوستا PB هند به نوعی از دانه قهوه اشاره دارد که به دلیل شکل ظاهری و نحوه تشکیل دانه، با دانه‌های معمولی تفاوت دارد. در این حالت، به‌جای تشکیل دو دانه در داخل یک گیلاس قهوه، یک دانه منفرد تشکیل می‌شود؛ به همین دلیل دانه شکلی گردتر یا بیضی‌شکل پیدا می‌کند.

این نوع دانه معمولاً با عنوان Peaberry (پی‌بری) شناخته می‌شود و شکل ظاهری آن یکی از ویژگی‌های متمایزش در میان دانه‌های قهوه است.

خلاصه جدول تفاوت قهوه عربیکا و روبوستا

جدول خلاصه قهوه بر اساس خاستگاه